Οι εκπομπές του InfoWar προσφέρονται δωρεάν.
Αν θέλετε μπορείτε να ενισχύσετε
την παραγωγή στη διεύθυνση info-war.gr.
Η διεύθυνση info-war.gr.
Η εκπομπή InfoWar με τον Άρη Χατζηστεφάνου.
Όπου σήμερα αναρωτιόμαστε εκ νέου εάν η κρίση
στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να συγκριθεί με
την κρίση του Σουέζ, που σήμανε το οριστικό
τέλος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας πριν από εβδομήντα χρόνια.
Ακούμε τι γνώμη έχουν για το θέμα,
κάτι ιρανικά LEGO, ένας πρώην διοικητής του
ΝΑΤΟ, ένας βραβευμένος με Πούλιτζερ δημοσιογράφος, ένας
διπλωμάτης και ένας Έλληνας πρώην υπουργός Οικονομικών.
Καταλήγουμε ότι η Ουάσιγκτον έφαγε ένα ηχηρό χαστούκι, αλλά
διαφωνούμε ως προς το αν θα πέσει από τώρα
στο πάτωμα ή θα το κρατήσει για λίγο αργότερα.
Και ύστερα, με αφορμή τη νέα δουλειά των Massive
Attack, εμείς επιστρέφουμε στο παρελθόν για να δούμε τέσσερις
από τις πιο πολιτικές στιγμές στην ιστορία τους.
Ο Φρανκ Σινάτρα τραγουδά το On The Road
to Mandalay, σε στίχους του ποιητή Ράντγιαρντ Κίπλινγκ.
Τραγουδά για ένα κορίτσι από τη Βιρμανία
που είχε ερωτευτεί έναν Βρετανό στρατιώτη και
όταν αυτός την άφησε για να γυρίσει
στη χώρα του, τον θερμοπαρακαλούσε να επιστρέψει.
Στις άχρηστες πληροφορίες της ημέρας να σας πούμε ότι
η κόρη του Κίπλινγκ ήταν τόσο οργισμένη από τον
τρόπο με τον οποίο ο Σινάτρα άλλαξε τους στίχους
του ποιήματος, ώστε κατάφερε να απαγορεύσει την κυκλοφορία του
τραγουδιού στη Βρετανία για πολλά, πολλά χρόνια.
Η δεύτερη, ελαφρώς πιο χρήσιμη πληροφορία είναι ότι
ούτε ο Κίπλινγκ ούτε ο Σινάτρα είχαν ταξιδέψει
ποτέ στη Βιρμανία, δηλαδή τη σημερινή Μιανμάρ.
Γνώριζαν όμως μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια,
την οποία αναφέρουν και στο τραγούδι:
ότι για να φτάσεις εκεί έπρεπε να
περάσεις από τη διώρυγα του Σουέζ.
Το Σουέζ βρισκόταν σχεδόν στη μέση της λεγόμενης British
Imperial Lifeline, δηλαδή της βασικής οδού ναυσιπλοΐας που ένωνε
το Ηνωμένο Βασίλειο με τις αποικίες του.
Τα πλοία έφευγαν γεμάτα στρατιώτες της αυτοκρατορίας, οι
οποίοι κατέπνιγαν τις εξεγέρσεις και επέστρεφαν με τα
κλοπιμαία που συγκέντρωναν από τις αποικίες.
Όποιος λοιπόν είχε τον έλεγχο της
διώρυγας, μπορούσε θεωρητικά να κόψει την
κεντρική αρτηρία της βρετανικής ισχύος.
Και υπήρξε κάποιος που τόλμησε να το κάνει.
Άκουγε στο όνομα Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ.
Ο Νάσερ θα έρθει στο πολιτικό προσκήνιο το
1952 με το στρατιωτικό κίνημα των Ελεύθερων Αξιωματικών,
το οποίο ανέτρεψε τον βασιλιά Φαρούκ της Αιγύπτου.
Η είσοδός του στο πολιτικό προσκήνιο συμπίπτει με
την άνοδο των αντιιμπεριαλιστικών δυνάμεων σε όλο τον
κόσμο και η Αίγυπτος θα μετατραπεί σύντομα στον
φωτοδότη του αραβικού εθνικισμού αλλά και του αραβικού
σοσιαλισμού, ο οποίος δανείζεται στοιχεία από τη Σοβιετική
Ένωση αλλά και από την Κίνα.
Μια νέα κρίση ξεσπά στη Μέση Ανατολή,
καθώς ο πρόεδρος Νάσερ της Αιγύπτου ανακοινώνει
στο ενθουσιασμένο πλήθος στην Αλεξάνδρεια ότι η
Αίγυπτος έχει εθνικοποιήσει τη διώρυγα του Σουέζ.
Η ανακοίνωσή του πυροδοτεί μια αλυσίδα αντιποίνων.
Η Βρετανία παγώνει όλα τα αιγυπτιακά κεφάλαια
και Αίγυπτος ανταποδίδει με τα ίδια μέτρα.
Η Γαλλία υποβάλλει έντονη διαμαρτυρία
και προτείνει στρατιωτική δράση.
Η ογδονταπεντάχρονη υδάτινη οδός, της οποίας οι
Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος χρήστης,
οδηγεί σε έκτακτη σύνοδο στο Λονδίνο, όπου
οι τρεις δυνάμεις θα συζητήσουν τη μεγαλύτερη
απειλή για την παγκόσμια ειρήνη.
Ο Νάσερ, ως ηγέτης αυτού του
κινήματος, φλερτάρει ταυτόχρονα με τη Δύση,
ενώ προωθεί ένα διαφορετικό οικονομικό σύστημα.
Το 1956 όμως αποφασίζει να πάρει τον έλεγχο
της χώρας του στα δικά του χέρια.
Η Βρετανία και η Γαλλία θα κινηθούν τελικά
στρατιωτικά εναντίον της Αιγύπτου και στην πρώτη γραμμή
θα τοποθετήσουν το γνωστό πιόνι κάθε ιμπεριαλιστικής δύναμης:
το Ισραήλ.
Μόνο που η Βρετανία έχει
ξεχάσει μερικές βασικές λεπτομέρειες.
Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η οικονομία
της είναι μια σκιά του ένδοξου παρελθόντος
της και ο ρόλος της στερλίνας ως
παγκόσμιου νομίσματος αμφισβητείται πλέον από το δολάριο.
Η αυτοκρατορία χρειάζεται μόνο μια μικρή σπρωξιά
για να καταρρεύσει και ο Νάσερ αποφασίζει
να της δώσει τη χαριστική βολή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση στηρίζουν σιωπηρά
αλλά αποτελεσματικά την Αίγυπτο με την αποχή τους από
τις εξελίξεις και το Λονδίνο οδηγείται σε ταπεινωτική αναδίπλωση.Και
το ερώτημα που απασχολεί εδώ και εβδομάδες αναλυτές από
όλο τον κόσμο είναι εάν η κρίση στα Στενά
του Ορμούζ, την οποία πυροδότησε ο Trump με την
επίθεση στο Ιράν, θα μπορούσε να αποτελέσει το Σουέζ
της αμερικανικής αυτοκρατορίας.
Σε αυτή τη μάχη επιχειρημάτων σκεφτήκαμε να δώσουμε
καταρχήν το λόγο στους καθ' ύλην αρμόδιους.
Κάτι Lego από την Τεχεράνη.
Οι Ιρανοί δημιουργοί των Lego βίντεο που εξευτελίζουν εδώ
και εβδομάδες τον Donald Trump δίνουν ένα ακόμη σεμινάριο
για το πως ακόμη και μια πολιτισμική υπερδύναμη σαν
τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να χάσει τον πόλεμο της
προπαγάνδας μέσα στις δικές της πλατφόρμες.
Η ανησυχία μάλιστα στην Ουάσιγκτον ήταν τόσο
μεγάλη ώστε το YouTube κατέβασε το λογαριασμό
των Ιρανών που έφτιαχναν τα Lego.
Γιατί καλή η ελευθερία του λόγου
στη libertarian Silicon Valley, αλλά έχουμε
και μια αυτοκρατορία να διασώσουμε.
Τα βίντεο πάντως κυκλοφορούν παντού και εδώ
σε ένα από τα τελευταία εξευτελίζουν τις
συνεχείς παλινωδίες και υποχωρήσεις του Donald Trump,
που όπως είπε και κάποιος στην Ελλάδα,
θυμίζουν δηλώσεις παράγοντα του Εδεσσαϊκού.
Γιατί ο Trump είπε ότι "κοίταξε, εγώ στην αρχή
είπα ότι θα αφανίσω τον ιρανικό πολιτισμό και αυτοί
είπαν 'εντάξει, αλλά εμείς θα κλείσουμε τα στενά.' Κι
εγώ είπα 'γιατί κλείνετε τα στενά;' Και είπαν 'θα
τα κλείσουμε και θα βάλουμε και διόδια.' Και τότε
εμείς είπαμε 'εντάξει, θα τα κλείσουμε κι εμείς.' Αλλά
μετά τους είπαμε να μιλήσουμε το Σαββατοκύριακο και αυτοί
είπαν 'εντάξει, να ανοίξουμε μέχρι τότε τα στενά.' Αλλά
εγώ είπα 'όχι, τώρα θα τα κρατήσουμε εμείς κλειστά
τα στενά.'" Αυτό ακριβώς και τίποτα άλλο.
Και αν όλα αυτά σας φαίνονται ελαφρώς γελοία,
είναι μάλλον γιατί δεν έχετε ακούσει τις πραγματικές
δηλώσεις Trump για το κλείσιμο των στενών.
Οι συνεχείς παλινωδίες του προέδρου της μοναδικής
υπερδύναμης άρχισαν να ενδυναμώνουν την αίσθηση ορισμένων
ότι η κρίση του Ορμούζ μετατρέπεται πραγματικά
σε μια κρίση του Σουέζ.
Και ένας από τους πρώτους που το
υποστήριξαν δημοσίως ήταν ο Βρετανός στρατηγός Sir
Richard Shirreff, πρώην αναπληρωτής ανώτατος διοικητής συμμαχικών
δυνάμεων Ευρώπης στο ΝΑΤΟ.
Η αμερικανική ηγεσία υποτίμησε ολοκληρωτικά την κατάσταση
και τώρα βλέπουμε την παγκόσμια υπερδύναμη να
ταπεινώνεται από μια κατώτερη θεοκρατική δικτατορία.
Η Αμερική ζει τη δική της κρίση του Σουέζ.
Όταν ένας Βρετανός στρατηγός σου εξηγεί ότι
μια αυτοκρατορία ζει το δικό της Σουέζ,
καλό είναι να τον ακούς μέχρι τέλους.
Κι αυτό κάναμε κι εμείς.
Μας άρεσε μάλιστα ιδιαίτερα το σημείο στο
οποίο κλήθηκε από τους Times του Λονδίνου
να αξιολογήσει την τακτική του προέδρου Trump.
Είναι ένα σεμινάριο στη ματαιότητα.
Ναι, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το
Ισραήλ έχουν αποδεκατίσει την ιρανική ηγεσία.
Έχουν μειώσει σημαντικά την
ιρανική στρατιωτική ικανότητα.
Όσο όμως το Ιράν ελέγχει τα
στενά του Ορμούζ, η Αμερική χάνει. Ο Trump χάνει.
Φυσικά, ο πραγματικός νικητής εδώ είναι ο
ιρανικός λαός, ο οποίος αντιμετώπισε απειλές γενοκτονίας.
Για την Αμερική τελικός στόχος ήταν να απομακρύνει
το καθεστώς και τις πυρηνικές του δυνατότητες.
Αυτό δεν έχει συμβεί.
Το συμπέρασμα είναι ότι το Ιράν κερδίζει αν
δεν χάσει και Αμερική χάνει αν δεν κερδίσει.
Η Αμερική λοιπόν δεν έχει κερδίσει.
Έχει χάσει και μαζί απώλεσε τεράστια
ποσότητα από το κύρος της.
Στο ίδιο μήκος κύματος φάνηκε να κινείται
και ο βραβευμένος με Πούλιτζερ δημοσιογράφος Chris
Hedges στην τελευταία του εκπομπή στο YouTube
με τίτλο "Η αμερικανική κρίση του Σουέζ".
Το Ιράν είναι αναμφισβήτητα ο
σαφής νικητής επιχείρησης Epic Fury.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται αναμφισβήτητα σε πιο αδύναμη
θέση από ότι όταν ξέσπασε ο πόλεμος.
Ο Trump προκάλεσε ανυπολόγιστη ζημιά στο ηθικό
κύρος της Αμερικής, συμμετέχοντας σε μια απρόκλητη
επίθεση εναντίον του Ιράν και υποστηρίζοντας ανοιχτά
εγκλήματα πολέμου, μεταξύ των οποίων η έκκληση
για την εξόντωση του ιρανικού πολιτισμού και
την καταστροφή υποδομών που εξυπηρετούν τον πληθυσμό,
όπως οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Σπατάλησε περίπου τριάντα εννέα δισεκατομμύρια δολάρια στον πόλεμο,
κόστος που θα γίνει αισθητό στο εσωτερικό της
χώρας, ειδικά με την αύξηση των τιμών.
Η παγκόσμια οικονομία παραμένει σε κρίση και
ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν, θα
χρειαστεί μήνες για να ανακάμψει.
Το σημαντικότερο είναι ότι το Ιράν είναι
πλέον ο αδιαμφισβήτητος κύριος των στενών του
Ορμούζ, χρεώνοντας τα δεξαμενόπλοια δύο εκατομμύρια δολάρια
για τη διέλευσή τους.
Έχει τον απόλυτο έλεγχο της παγκόσμιας οικονομίας.
Η νέα ιρανική ηγεσία, με επίκεντρο το
σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, είναι
πιο σκληροπυρηνική και αδιάλλακτη από την παλιά
ηγεσία που σκοτώθηκε από το Ισραήλ και
τις Ηνωμένες Πολιτείες σε στοχευμένες δολοφονίες.
Όλα αυτά είναι πολύ κακές ειδήσεις για τις
Ηνωμένες Πολιτείες και κυρίως για το Ισραήλ.
Περισσότερα για τον ρόλο του πετροδολαρίου μπορείτε
να ακούσετε στην προηγούμενη εκπομπή του Infowar.
Γιατί σκεφτήκαμε εδώ να συνεχίσουμε με ορισμένους αναλυτές
που διαφωνούν ότι η κρίση του Ορμούζ μπορεί
να σηματοδοτήσει μια τόσο σημαντική απώλεια αμερικανικής ισχύος
όσο η κρίση του Σουέζ για τη Βρετανία.
Και ο πρώτος που το εξέφρασε με
αρκετή σαφήνεια ήταν ο Γιάννης Βαρουφάκης και
αυτός στο κανάλι του στο YouTube.
Η πρώτη διαφορά είναι ότι σε αντίθεση με τις
Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες δεν βρίσκονται καθόλου κοντά στη
χρεοκοπία, το 1956 Βρετανία είχε ήδη χρεοκοπήσει.
Και αυτό οφείλεται στις συγκεκριμένες και
σκόπιμες ενέργειες της τότε αναδυόμενης ηγεμονικής
δύναμης των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Λονδίνο είχε υποκύψει σε αυτές εννέα χρόνια
νωρίτερα από το δόγμα Τρούμαν το 1947.
Το να λες ότι το Ορμούζ μάλλον δεν
είναι το Σουέζ, ίσως να μην σε καθιστά
αυτό που θα λέγαμε την ψυχή του πάρτι.
Η ανάλυση όμως του Γιάννη
Βαρουφάκη ήταν αρκετά ενδιαφέρουσα.
Η δεύτερη διαφορά μεταξύ της σημερινής κατάστασης και εκείνης
του Σουέζ είναι ότι σε αντίθεση με τις Ηνωμένες
Πολιτείες σήμερα, οι οποίες όπως μας υπενθυμίζει συνεχώς ο
Τραμπ δεν χρειάζονται πετρέλαιο από τον Κόλπο για να
κρατήσουν ανοιχτά τα βενζινάδικα, το 1956 η Βρετανία εξαρτιόταν
πλήρως από το πετρέλαιο που διέρχονταν από τη διώρυγα
του Σουέζ για τις ενεργειακές της ανάγκες.
Επίσης το χρειαζόταν για τη διατήρηση ενός
μεγάλου μέρους των συναλλαγών με το εξωτερικό,
οι οποίες εξακολουθούσαν να πραγματοποιούνται σε στερλίνες.
Ο Γιάννης Βαρουφάκης λοιπόν, μεταξύ πολλών άλλων που
λέει στην εκπομπή του, υποστηρίζει ότι η αμερικανική
οικονομία, παρά το δημόσιο χρέος των τριάντα εννέα
τρισεκατομμυρίων δολαρίων, δεν βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης,
όπως συνέβαινε τη Μεγάλη Βρετανία του 1956.
Το οποίο είναι απόλυτα σωστό.
Επίσης επισημαίνει ότι η Βρετανία εξαρτιόταν άμεσα από
το πετρέλαιο που περνούσε από το Σουέζ, ενώ
οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενεργειακή αυτονομία.
Το οποίο είναι επίσης σωστό.
Στο σημείο αυτό όμως θα μπορούσαμε να φανταστούμε
ότι μπαίνει στην κουβέντα μας και ο Αλάστερ
Κρουκ, Βρετανός πρώην διπλωμάτης με θητεία μεταξύ άλλων
και στην Βρετανική Πρεσβεία στο Τελ Αβίβ.
Ο Κρουκ μίλησε και αυτός την περασμένη
εβδομάδα στην εκπομπή του Κρις Χέτζες.
Συμφώνησε καταρχήν ότι τα στενά του Ορμούζ
είναι το Σουέζ των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά
πρόσθεσε και δύο ακόμη σημαντικά στοιχεία.
Σταματήστε, είπε, να κοιτάζετε μόνο το
πετρέλαιο και δείτε τα στενά του
Ορμούζ σαν κόμβο μεγαλύτερων γραμμών ανεφοδιασμού.
Και ύστερα σταματήστε να κοιτάζετε μόνο προς τις Ηνωμένες
Πολιτείες και ρίξτε μια ματιά και προς την Κίνα.
Μπορούμε να το συγκρίνουμε με ό,τι συνέβη με
την Κίνα όταν ο Τραμπ επέβαλε τεράστιους δασμούς
της τάξης του εκατόν πενήντα πέντε τοις εκατό.
Ο Κινέζος πρόεδρος απάντησε:
"Λοιπόν, εντάξει, αλλά εμείς θα
επιβάλουμε ορισμένους περιορισμούς στις σπάνιες
γαίες και σε άλλα εμπορεύματα".
Και φυσικά η κατάσταση άλλαξε αμέσως.
Η κινεζική τακτική λοιπόν εφαρμόστηκε
και στην περίπτωση του Ορμούζ.
Σημασία δεν έχει να βλέπουμε μόνο την
πώληση πετρελαίου ή τα τέλη ναυσιπλοΐας.
Το σημαντικό είναι οι γραμμές ανεφοδιασμού.
Επίσης, έχει ιδιαίτερη σημασία η επιμονή του
Ιράν να πληρώνεται στο κινεζικό νόμισμα γιουάν.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται μια αλλαγή
ιστορικού παραδείγματος σε ολόκληρη την περιοχή του
Κόλπου, η οποία ήταν πάντα ο κεντρικός
κόμβος της ηγεμονίας του δολαρίου.
Η συζήτηση προφανώς θα συνεχιστεί για
μεγάλο διάστημα με πολύ ενδιαφέροντα επιχειρήματα
και από τις δύο πλευρές.
Κάθε αναλυτής που σέβεται τον εαυτό του και
το ακροατήριό του θα συμφωνήσει ότι οι Ηνωμένες
Πολιτείες υπέστησαν μια σημαντική ήττα απέναντι στο Ιράν.
Οι διαφωνίες ξεκινούν όταν κάποιος πρέπει να προβλέψει εάν
το χτύπημα στο κύρος της Ουάσιγκτον είναι αρκετό για
να φέρει στην επιφάνεια τις αδυναμίες της αυτοκρατορίας ή
αυτή θα ανακάμψει, έστω και λαβωμένη.
Σε τελική ανάλυση, όλοι κάποτε θα πεθάνουμε,
αλλά έχει σημασία να μπορείς να το
προσδιορίσεις με λίγο μεγαλύτερη ακρίβεια.
Εμείς να σας πούμε ότι αφορμή για
αυτήν την εκπομπή αποτέλεσε η κυκλοφορία του
πρώτου βίντεο πόντκαστ του Infowar και η
ενθουσιώδης ανταπόκρισή σας σε αυτή τη δουλειά.
Θα βρίσκετε τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα μία
μίνι βίντεο ανάλυση στα social media που ακολουθείτε
και φυσικά στη διεύθυνση Infowar τελεία τζι αρ.
Προς το παρόν εμείς αλλάζουμε θέμα με
τέσσερις πολιτικές ιστορίες των Massive Attack.
Οι εκπομπές του Infowar προσφέρονται δωρεάν.
Αν θέλετε μπορείτε να ενισχύσετε την παραγωγή στη
διεύθυνση Info παύλα war τελεία τζι αρ.
Όπου σήμερα συνειδητοποιούμε ότι δεν έχουμε κάνει ένα
αφιέρωμα στην πολιτική ψυχή των Massive Attack.
Κι ας ακούμε διαρκώς τις μουσικές τους σαν χαλί.
Σήμερα όμως τους θυμόμαστε να κάνουν μια
Skype σύνδεση με μια παραλία στη Λέσβο.
Θυμόμαστε τις ιστορίες που έλεγαν για το
Μάη του '68 και αναρωτιόμαστε πώς κατάφεραν
να τις συνδέσουν με τα παλαιστινιακά εδάφη.
Το Girl I Love You που ακούμε
ενδέχεται να είναι το λιγότερο πολιτικό τραγούδι
στην ιστορία των Massive Attack.
Σε αγαπάω λέει, αλλά η αγάπη σου έχει φύγει. Αυτά.
Όσοι έτυχε πάντως να παρακολουθήσουν κάποια συναυλία
των Massive Attack τα τελευταία χρόνια, ίσως
να είδαν το τραγούδι να συνδέεται με
τη μεταναστευτική και προσφυγική κρίση στην Ευρώπη.
Γιατί ένα ωραίο πρωινό ο 3D των Massive Attack
δέχτηκε ένα περίεργο τηλεφώνημα από μια παραλία της Λέσβου.
Για την ακρίβεια, ένας παλιός του γνώριμος
συνδέθηκε μαζί του μέσω Skype και άρχισε
να του περιγράφει όσα έβλεπε.
Ο άνθρωπος αυτός του μίλησε για τους χιλιάδες
πρόσφυγες που έφταναν κάθε μέρα σε μια μικρή
παραλία, την ίδια παραλία που κάποιες άλλες φορές
ξέβραζε πτώματα παιδιών και γυναικών.
Ο κύριος που καλούσε τον 3D ήταν ο φωτογράφος
Giles Duley και η προσωπική του ιστορία είναι εξίσου
συγκλονιστική με αυτή των προσφύγων που κατέγραφε.
Γιατί είναι ένας από τους καλύτερους φωτογράφους στον
κόσμο, παρά το γεγονός ότι δεν έχει πόδια
και του λείπει και το ένα χέρι.
Τη δική του προσωπική ιστορία ο Giles Duley
τη διηγούνταν παλαιότερα στην Melissa Fleming από την
Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες.
Ήμουν στο Αφγανιστάν.
Έχω μιλήσει για το γεγονός
ότι δεν είμαι πολεμικός φωτογράφος.
Δεν με ενδιέφερε να φωτογραφίσω ανθρώπους να
πυροβολούν, αλλά με ενδιέφερε πολύ το τι
συνέβαινε εκείνη την εποχή και αυτό ήταν
πως περισσότεροι Αμερικανοί στρατιώτες αυτοκτονούσαν από αυτούς
που στην πραγματικότητα πέθαιναν στο Αφγανιστάν.
Ήθελα προσπαθήσω να το καταλάβω αυτό.
Ως τμήμα αυτής προσπάθειας ενσωματώθηκα
σε μια ομάδα Αμερικανών στρατιωτών.
Ήμασταν σε περιπολία μέρα και είχαμε δεχθεί πυρά
κατά το μεγαλύτερο μέρος εκείνης της εβδομάδας.
Η κατάσταση ήταν τεντωμένη όταν
ήμασταν στην Κανταχάρ, στο Αφγανιστάν.
Σε αυτή τη συγκεκριμένη μέρα, τον Φεβρουάριο του 2011,
είχαμε βγει περιπολία πεζοί και πέσαμε σε ένοπλα.
Καθώς καλύπτονταν, τότε ήταν που
πάτησα έναν αυτοσχέδιο εκρηκτικό μηχανισμό.
Θυμάμαι καθαρά την αίσθηση ενός κλικ ή κάτι παρόμοιο
να συμβαίνει και μετά απλά να είμαι στον αέρα.
Δεν θυμάμαι ήχο, αλλά θυμάμαι την
αίσθηση της θερμότητας να με τυλίγει.
Νόμιζα ότι έσπασα την πλάτη μου
γιατί δεν μπορούσα να κινηθώ.
Δεν μπορούσα να ανακαθίσω.
Μπορούσα να δω ότι τα πόδια μου είχαν εξαφανιστεί.
Το αριστερό μου χέρι ήταν κάπως κατακρεουργημένο
και σε μεγάλο βαθμό στις φλόγες.
Το δεξί μου χέρι ήταν επίσης άσχημα χτυπημένο.
Όντως νόμιζα για μια στιγμή ότι αυτές
θα είναι οι τελευταίες μου στιγμές.
Ξέρεις, έχω δει ανθρώπους με λιγότερα τραύματα
να υποκύπτουν σε αυτά πολύ γρήγορα.
Δεν ένιωθα τεράστιο ποσό πόνου.
Ξάπλωσα εκεί ανάσκελα.
Θυμάμαι πως κοιτούσα ένα δέντρο.
Ήταν ένα όμορφο αφγανικό ανοιξιάτικο πρωινό.
Πουλιά κελαηδούσαν, ο γαλάζιος ουρανός και θυμάμαι να λέω
τι όμορφο μέρος για τις τελευταίες μου στιγμές.
Και έπειτα επίσης να σκέφτομαι όχι,
δεν θα πεθάνω εδώ στο Αφγανιστάν.
Δεν έφτασε ακόμα το τέλος μου.Ο Giles Duley θα
χάσει λοιπόν τα δύο του πόδια και το ένα
του χέρι, αλλά θα μετατραπεί σε έναν από τους
καλύτερους φωτογράφους που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια.
Και παρά το γεγονός ότι έχει δει το θάνατό
του με τα ίδια του τα μάτια, όταν έφτασε
στη Λέσβο δεν μπορούσε να συνειδητοποιήσει τι ακριβώς συνέβαινε.
There was something about being in Lesvos that moved me
in a way that I hadn't been moved by the
projects I've done and I'm not sure if it was
because it was in Europe, which was quite shocking.
Υπήρχε κάτι στη Λέσβο που με συγκίνησε με
τρόπο που δεν μου είχε ξανασυμβεί σε άλλες
αποστολές, ίσως επειδή όλες συνέβαιναν στην Ευρώπη.
Έβλεπα εικόνες που είχα συνηθίσει
να βλέπω σε άλλες χώρες.
Έβλεπα παιδιά να πεθαίνουν στις παραλίες της Ευρώπης.
Κυρίως όμως ήταν η κλίμακα στην οποία συνέβαιναν όλα.
Δεν περίμενα ότι θα έβλεπα επτά χιλιάδες ανθρώπους
να καταφθάνουν καθημερινά σε μια μικρή παραλία.
On a small beach every single day.
Ο Duley λοιπόν σηκώνει το τηλέφωνό
του και αντί να τηλεφωνήσει στον
αρχισυντάκτη του, καλεί τους Massive Attack.
I was really moved and
very emotional about what's happening.
I was like, I need to do something more with
the photographs than just getting them published in newspaper.
Είχα συγκινηθεί από όσα συνέβαιναν.
Ήθελα να κάνω κάτι περισσότερο από το να
βγάζω φωτογραφίες που θα δημοσιεύονταν σε μια εφημερίδα.
Σκέφτηκα λοιπόν τα παιδιά από τους
Massive Attack και συγκεκριμένα τον D.
Τον κάλεσα μέσω Skype από την παραλία
και του περιέγραψα όσα έβλεπα και τον
ρώτησα τι μπορούμε να κάνουμε γι' αυτό.
And just told him exactly what I was saying
and said, you know what can we do?
Από την πλευρά του ο 3D των Massive
Attack, κατά κόσμον Robert Del Naja, όχι μόνο
δέχθηκε την κλήση, αλλά αποδέχθηκε και την πρόκληση.
I was deeply moved by the
pictures he was sending me initially.
And of course I watch the news like everybody else.
So I'm up to speed with the story, I think.
But when you see the pictures from.
Με είχαν συγκινήσει οι εικόνες που μου έστελνε.
Νομίζω πως γνώριζα τι
συνέβαινε παρακολουθώντας τις ειδήσεις.
Όταν δεις όμως αυτές εικόνες με μια προσωπική
ματιά, η αντίδρασή σου είναι εντελώς διαφορετική.
Πολλές φορές στις συναυλίες μας χρησιμοποιούμε
μια δημοσιογραφική προσέγγιση προβάλλοντας στην οθόνη
πληροφορίες που μας αφορούν.
Αυτό όμως ήταν κάτι πολύ διαφορετικό.
Ήταν μια ευκαιρία να πεις μια ιστορία χωρίς τη
μεσολάβηση κανενός, να την πεις όπως πραγματικά είναι.
Στην περίπτωση μας χρησιμοποιήσαμε τις φωτογραφίες του
τραγουδιού Girl I Love You, το οποίο
δεν έχει καθόλου πολιτικό περιεχόμενο.
Το πιο συγκλονιστικό ήταν ότι κοιτάς αντίστοιχες
φωτογραφίες που τραβήχτηκαν τα τελευταία εκατό χρόνια
από παρόμοιες κρίσεις με πρόσφυγες και μετανάστες
και συνειδητοποιείς ότι δεν έχει αλλάξει τίποτα.
Τώρα όμως πρέπει να εμπλακούμε κι εμείς, γιατί όσα
συμβαίνουν δεν αφορούν το παρελθόν, αλλά το παρόν.
This is something that we have to
engage with because it's not the past. This is now.
Αυτό που θα κάνει πραγματικά τη διαφορά στην
ιστορία των Massive Attack με τη Λέσβο είναι
από τη μία το μέγεθος της κρίσης, αλλά
από την άλλη η ματιά ενός συγκεκριμένου φωτογράφου.
Ενός ανθρώπου που κάποια στιγμή στη ζωή
του συνειδητοποίησε ότι το να είσαι φωτορεπόρτερ
και να καλύπτεις πολεμικές συγκρούσεις δεν σημαίνει
να βγάζεις φωτογραφίες κάτι τύπους με όπλα.
My concern right from the beginning was what happens
to the civilian populations caught up in war.
What happens to the people who are in
a situation where a fight is going on.
Η ανησυχία μου από την αρχή ήταν τι γίνεται
στον άμαχο πληθυσμό που εγκλωβίζεται σε έναν πόλεμο.
Τι συμβαίνει στους ανθρώπους που βρίσκονται στη θέση
να διεξάγεται μια μάχη γύρω τους; Ξέρεις, ακόμα
νομίζω πως είναι σχεδόν αδύνατο να φωτογραφίσεις πολέμους
χωρίς με κάποιον τρόπο να τους ωραιοποιήσεις.
Το γνωρίζω από τη δική μου εμπειρία, καθώς σαν παιδί,
αν έβλεπα εικόνες από τον πόλεμο του Βιετνάμ ή από
τα Φώκλαντ, νόμιζα πως ήταν τέλειο, πως ήταν θαυμάσιο.
Ήταν άνθρωποι με όπλα. Δεν βλέπεις τον τρόμο.
Κατάλαβα ότι αυτό έπρεπε να κάνω.
Η δουλειά μου ήταν προσπαθήσω να δείξω το πραγματικό
πρόσωπο του τι είναι η σύγκρουση και τι κάνει
στις οικογένειες, τις κοινωνίες και τα άτομα.
And what it does to families, communities, individuals.
Εάν λοιπόν οι Massive Attack μπορούν να πουν
τόσες πολιτικές ιστορίες ενώ τραγουδούν ίσως το λιγότερο
πολιτικό τραγούδι της καριέρας τους, φανταστείτε τι γίνεται
με το περισσότερο πολιτικό κομμάτι, το False Flags.
This city chews up clueless blues.
Pays the views in no man's news.
Blades will fade from blood to spore.
Your heroines cut these fuses short.
Smoke is rolled in colonial pink.
Drink can't frame this pain, I think.
A melting silver pose my dear.
You beat your wings and then disappear.
In moving scenes and pilot lights.
The smithereens that got us scaling heights.
Modern times, come talk me down.
Battle lines are drawn across this town.
Parisian boys without your names.
Ghetto stones instead of chains.
Talk 'em down 'cause it's up in flames.
And nothing's changed.
Parisian boys without your names.
Riot like 1968 again.
The days of rage and nothing's changed.
More pretty flames.
In school I would just bite my tongue.
And now your words they strike me dumb.
The flags are false and they contradict.
We point and click which wounds to lick.
On avenues, this Christian breeze.
Turns us on to more needles please.
Our eyes roll back and we beg for more.
You phrase this skin in underscore.
The caves for war, you spin and bleed.
The cells you fill, screensavers feed.
The ghosts you breed, the soaps that
youΈχουμε ακούσει πολλές φορές το False Flags
όταν αναφερόμαστε σε επιχειρήσεις προβοκάτσιας.
Γιατί False Flag ονομάζεται μια μυστική επιχείρηση στην
οποία ο δράστης προσποιείται ότι είναι κάποιος άλλος
για να αποδώσει εκεί τις ευθύνες και να
πυροδοτήσει εξελίξεις, συνήθως για να ξεκινήσει έναν πόλεμο.
Στην πραγματικότητα βέβαια, το τραγούδι δεν έχει
σχεδόν καμία σχέση με το συγκεκριμένο θέμα.
Αυτό που κάνει είναι να συνδέει τον Μάη
του '68 με τις εξεγέρσεις στα προάστια του
Παρισιού την πρώτη δεκαετία του εικοστού πρώτου αιώνα.
Παρεμπιπτόντως, το τραγούδι περνάει en passant, όπως θα
έλεγαν και οι Σκαγκιστές και από τις λεγόμενες
ημέρες της οργής, την μεγάλη εξέγερση που πραγματοποιήθηκε
στις 8 Οκτωβρίου του 1969 στο Σικάγο.
Ήταν η στιγμή που η επαναστατική αριστερή οργάνωση
Weather Underground δήλωσε ότι βρίσκεται σε κατάσταση πολέμου
με την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι Massive Attack δεν θα κρύψουν το θαυμασμό τους για
τους εξεγερμένους των παρισινών προαστίων του 2005 και δεν διστάζουν
να κάνουν τη σύγκριση με τον Μάη του '68.
Ούτως ή άλλως λένε τίποτα δεν άλλαξε από τότε.
Αμερικανικά μαχητικά βομβάρδιζαν τότε αμερικανικά
μαχητικά βομβαρδίζουν και τώρα.
Το τραγούδι πάντως θα αποκτήσει τη δική του ανεξάρτητη
ζωή, η οποία ξεπερνά τις ιστορίες για τις εξεγέρσεις
της δεκαετίας του '60 και του 2000.
Ορισμένοι μάλιστα θα εντοπίσουν και μια
ελαφρά κριτική στην κατάσταση της Ευρώπης
και πιο συγκεκριμένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι ίδιοι Massive Attack πάντως και συγκεκριμένα η
πολιτική καρδιά του συγκροτήματος, δηλαδή ο Robert Del
Naja, θα χρησιμοποιήσουν το τραγούδι και όταν αναφέρονται
σε κάποιους άλλους ανυπότακτους, τους Παλαιστίνιους.
Ήδη από το 2010 το συγκρότημα συνεργάζεται
σταθερά με το Ίδρυμα Hoping που φροντίζει
τα παιδιά των Παλαιστίνιων προσφύγων.
Σταδιακά μάλιστα, οι Massive Attack ακυρώνουν τις
συναυλίες που πραγματοποιούσαν κάποτε στο Ισραήλ.
Κυρίως όμως καταδικάζουν τη δική τους χώρα για τη στάση
της υπέρ του Τελ Αβίβ και εναντίον των Παλαιστινίων.
Ειδικά εμείς Άγγλοι είμαστε πολύ τυχεροί γιατί
ζήσαμε μετά τους μεγάλους πολέμους στους οποίους
συνεπάρκει η χώρα μας άμεσα.
Εξοργιζόμαστε όμως βλέποντας τους πολέμους
στους οποίους συνεπάρκει έμμεσα.
Στο όνομα της δημοκρατίας η χώρα μας
επιβάλλει πολιτικές σε άλλες περιοχές και αυτό
δεν μου φαίνεται καθόλου δημοκρατικό.
Δεν νομίζω να πούμε ότι μας φαίνεται
και τόσο δημοκρατικός ο τρόπος με τον
οποίο αντιμετωπίζει την κατάσταση των Παλαιστινίων.
Πολλοί άνθρωποι στη χώρα μου εξοργίζονται γιατί δεν
υπάρχει ισότητα και δικαιοσύνη στον τρόπο με τον
οποίο αντιμετωπίζονται οι Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι.
Εμείς πάλι λέμε να σας αφήσουμε
και γι' αυτή την εβδομάδα.
Από τον Έρρυχα τον Στεφάνου στο μικρόφωνο
και τον Δημήτρη Σαθόπουλο στην τεχνική επιμέλεια.
Γεια σας και χαρά σας!